ආහාර සංරක්ෂණය කිරීමේ වඩාත් පොදු ක්රම සහ යාන්ත්රණ.
කෑමෙන් ස්වභාවිකවම ක්ෂය විය හැක. මැදිහත්වීමෙන් තොරව, ස්වභාව ධර්මයේ බලවේග, එනම් බැක්ටීරියා, යීස්ට් හා දිලීර, ආහාරයට හානි කිරීමට පටන් ගනී. ආහාර කඩාකප්පල් කිරීමේ ප්රතිඵල නොසෑහීමට පමනක් නොව, නරක් වීමේ නියෝජිතයන් ද ආහාර මාරක රෝග හෝ මරණය පවා ඇති කළ හැකිය.
අවුරුදු දහස් ගණනක් පුරා ආහාර සැපයුම ස්ථාවර කර ගැනීම සඳහා ඔවුන්ගේ ආහාරවල නැවුම්බව සහ ආරක්ෂාව වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා විවිධ ක්රම යොදාගෙන තිබේ.
මෙම ක්රමයන්ගෙන් සමහරක් සාපේක්ෂ වශයෙන් නව වුවත්, බොහෝ ඒවා අතීතයේ සිට පැවතී ඇත. අපි ක්රියාවලිය පිරිපහදු කළ හැකි අතර එම යාන්ත්රණය හොඳින් අවබෝධ කර ගැනීමට හැකි වුවත්, මූලික සංකල්ප අදටත් පවතිනු ඇත. ආහාර සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා වඩාත් පොදු ක්රම කිහිපයක් මෙහි දැක්වේ:
- ශීතකරණය සහ අධිශීතකරණය - බැක්ටීරියා සහ යීස්ට් විශේෂිත උෂ්ණත්වවලදී වඩාත් හොඳින් වර්ධනය වේ. සාමාන්යයෙන් 40-140 ºF අතර වේ. 40 ° F ට අඩු උෂ්ණත්වය අඩු කිරීමෙන්, ඒවායේ පරිවෘත්තීය හා ප්රජනන ක්රියාකාරීත්වය සැලකිය යුතු ලෙස අඩුවේ. මෙම බැක්ටීරියා සහ යීස්ට් මස් විනාශ නොකළත් එය නරක ක්රියාවලිය මන්දගාමී වේ. වසර සිය ගණනක ශීත ඍතුවේ දී ශීත ඍතුවේ දී දේශගුණික විපර්යාස සඳහා යොදා ගන්නා ආහාර යොදාගෙන තිබුණද, 20 වන සියවස මුල් භාගයේ සහ මැද භාගයේදී විදුලි හා ගෘහ විදුලි උපකරණ පුළුල් කිරීම ආහාර සංරක්ෂණය කිරීමේ ක්රමයක් ලෙස ශීඝ්රයෙන් වර්ධනය විය.
- Canning - බොහෝ ක්ෂුද්ර ජීවීන් වර්ධනය වීමට අවශ්ය ඔක්සිජන් ඉවත් කිරීමෙන් ආහාර සංරක්ෂණය කරයි. ඔක්සිජන් නොමැති විට සමහර ජීවීන් ඔක්සිජන් නොමැති බැවින් ප්රෝටීන් සාමාන්යයෙන් ඇසිඩ් හෝ ලුණු වැනි (සාමාන්යයෙන් ක්ෂාරීය ස්වරූපයෙන්) ක්ෂුද්රජීය වර්ධනය උත්තේජනය කරන දෙවන සාධකය සමග ඒකාබද්ධ වේ. කැනින් කාර්මික විප්ලවයෙන් ආහාර සංරක්ෂණය කිරීමේ ජනප්රිය ක්රමයක් බවට පත්විය.
- විජලනය කිරීම - බොහෝ ක්ෂුද්ර ජීවීන්ද තෙතමනය අවශ්ය වේ. එබැවින් ආහාරයෙන් තෙතමනය ඉවත් කිරීම ඉතා ආරක්ෂාකාරී ක්රමයකි. විජලනය සඳහා යතුර වන්නේ නරක් වීම සිදුවීමට වඩා ක්රියාවලිය ඉක්මනින් කිරීමයි. ස්වභාවික හිරු එළිය මගින් සපයනු ලබන ඇතැම් විට මධ්යස්ථ තාපය එකතු කිරීමෙන් වාෂ්පීකරණය සාමාන්යයෙන් වේගවත් වී ඇත. සූර්යාලෝකයේ ප්රසාද දීමනා ක්ෂුද්ර උෂ්ණත්වයන් වන අතර ඒවා ක්ෂුද්ර ජීවීන් ඝාතනය කිරීමට ද යොදා ගනී. නවීන ක්රමයෙන් විජලනය කිරීම ආහාරයට ගැනීමෙන් තොරව විජලනය ප්රවර්ධනය කිරීමට ප්රමාණවත් තරම් රත් වූ වාතයේ වායු භාවිතා කරයි. විජලනය, මස්කිරි, වියළි පලතුරු හෝ පළතුරු මීපැණි සඳහා භාවිතා වන ආහාර සංරක්ෂණය ක්රමයෙන් විජලනයයි.
- පැසවීම - පැසවීම යනු අද දක්වා ජනප්රිය වී තිබෙන ආහාර සංරක්ෂණයට තවත් පුරාණ තාක්ෂණයකි. පැසවීම හරහා උපුටා ගත් අද්විතීය රසය නිසා බොහෝ විට එය ජනප්රියය. පැසවීමම ආහාර කණින ලද ආකාරයකි. නමුත් ක්ෂුද්ර ජීවීන් දැඩි ලෙස පාලනය වන විට, එය අහිතකර බලපෑම් ඇති කිරීමට හා අහිතකර ජීවීන්ගෙන් ආරක්ෂාවක් සැපයිය හැකිය. පැසවීමක ක්රියාවලියේදී භාවිතා කරන බැක්ටීරියා හෝ යීස්ට් අම්ලය නිපදවන අතුරු ඵලයක් ලෙස අම්ලයක් නිපදවයි. එමඟින් වෙනත් හානිකර බැක්ටීරියා වලින් සාර්ථක ප්රතිඵල ලබා ගැනීමට ක්රියා කරයි. ප්රසාද ලෙස, ආහාර පිසීමට භාවිතා කරන ජීවීන්ගෙන් බොහොමයක්, මානව ආන්ත්රික පත්රිකාවේ ස්වභාවික ශාකයට සෞඛ්ය සම්පන්න අමතර ලෙස එකතු වේ. ගෝවා හා කිම්චි යන දෙවර්ගයම ගෝවා සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා පැසවීම භාවිතා කිරීම පිළිබඳ උදාහරණ වේ.
- ස්කින් ද්රාවණය ඉවත් කිරීම මගින් තෙතමනය ඉවත් කිරීමෙන් ක්ෂුද්රජීය වර්ධනය සඳහා නුසුදුසු පරිසරයක් නිර්මාණය කරයි. බැක්ටීරියා බොහොමයක් අධික ලුණු සමතුලිතතාවයකින් වර්ධනය වේ. එබැවින් ඉතා ඉහළ ලුණු ප්රමාණයක් එකතු කිරීම කල් තබා ගැනීම සඳහා ඵලදායී ක්රමයක් විය හැකිය. ද්රාවණය ආහාර සංරක්ෂණය සඳහා පැරණිතම ක්රමවේදයන්ගෙන් එකකි. මධ්යධරණී ප්රදේශයෙහි බහුල වූ ස්වාභාවික මුහුදු ලුණු ඉතා ඈත අතීතයේ දී ලබාගත් අතර මස්, මාළු, එළවළු හා පළතුරු සමහරක් ආරක්ෂා කර ගැනීමට භාවිතා කරන ලදී. ආහාර සංරක්ෂණය කිරීම සඳහා අවශ්ය ලුණු ප්රමාණය අතිශයින්ම ඉහල වන අතර එබැවින් ආහාරයට ගත නොහැකි විය හැකිය. එමනිසා, ලුණු බොහෝ විට ආහාර සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා වෙනත් ක්රමයක් සමඟ විජලනය කිරීම හෝ ආම්ලික ද්රාවණයක් වැනි ය. ලුණු ආහාරයට ගතහැකි ආහාරවල ඝන සලාමි, බේකන්, ලුණු ඌරු මස්, දුම් මිරිස්, ඇන්කාවන්, ඔලිව්, අච්චාරු සහ කල් තබා ගන්නා ලෙමන් ඇතුළත් වේ.